सामान्य माणसाच्या स्वयंपाकघरापासून ते त्याच्या कामापर्यंत गॅस संकट (Gas Crisis) आता स्पष्टपणे ऐकू येत आहे. एनसीआरमध्ये एलपीजीवरून संताप व्यक्त होत आहे. सकाळपासूनच गॅस एजन्सीजबाहेर लांब रांगा लागल्या आहेत, तर ऑनलाइन बुकिंग साइट्स बंद
अनेक ग्राहकांच्या कनेक्शनवर आधीच फसव्या बुकिंगचे चिन्हांकन करण्यात आले आहे. परिस्थिती अशी आहे की ग्राहक सेवा क्रमांकांवर संपर्क साधता येत नाही आणि सिलिंडर वितरण कर्मचाऱ्यांशी संपर्क साधता येत नाही. परिणामी, गरजूंच्या चुलींमधील इंधन संपत चालले आहे.
खेड्यांमधील महिलांना लाकडाच्या आणि शेणाच्या गोळ्या (कांडा) वर स्वयंपाक करावा लागतो, तर शिक्षण आणि रोजगारासाठी शहरात आलेले विद्यार्थी आणि मजूर उदरनिर्वाहासाठी संघर्ष करत आहेत. कॅफे आणि हॉटेल्सवरील बंद आणि अन्नाच्या वाढत्या महागड्या किमतीमुळे त्यांना घरी परतायचे की परिस्थिती सुधारण्याची वाट पाहायची याची खात्री पटलेली नाही.
दरम्यान, व्यावसायिक सिलिंडरच्या पुरवठ्यात झालेल्या व्यत्ययामुळे हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि लहान व्यवसायांच्या समस्या वाढल्या आहेत. (Gas Crisis)अनेक ठिकाणी हा साठा फक्त दोन किंवा तीन दिवस टिकतो. यामुळे डिझेल फर्नेस आणि इंडक्शन कुकरसारख्या पर्यायी सिलिंडरची मागणी अचानक वाढली आहे.
पंचतारांकित हॉटेल्सपासून ते अटल कॅन्टीनपर्यंत, व्यवस्था कोलमडत चालल्या आहेत. काही कंपन्यांनी घरून काम करण्याची व्यवस्था लागू केली आहे, तर संस्थात्मक कॅन्टीन मेनू बदलले आहेत.
गॅस संकटामुळे संपूर्ण प्रदेशात अनिश्चितता आणि चिंता निर्माण झाली आहे. इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या तणावाच्या वृत्तांदरम्यान, येत्या काही दिवसांत गॅस पुरवठ्यावर आणखी परिणाम होऊ शकतो अशी भीती लोकांना वाटते.
OTP शिवाय बनावट बुकिंग आणि डिलिव्हरी?
नोएडाच्या सेक्टर ११ मधील रहिवासी नूतन गुप्ता म्हणते की तिच्या कनेक्शनवर फसवे बुकिंग करण्यात आले आहे. कस्टमर केअर नंबर बंद आहे, म्हणून ती कुठे तक्रार करू शकते? ती सेक्टर २२ मधील भारत गॅस एजन्सीमध्ये या प्रकरणाची चौकशी करण्यासाठी गेली, जिथे १०० हून अधिक लोक आधीच रांगेत उभे होते, हातात पासबुक होते.
X वर स्क्रीनशॉट शेअर करताना नूतनने लिहिले की, “सरकार दावा करत आहे की देशभरात ओटीपी-आधारित प्रणाली वापरून सिलिंडरची डिलिव्हरी सुरळीत होत आहे, परंतु मी कोणालाही ओटीपी दिलेला नाही, तरीही कोणीतरी माझा सिलिंडर आधीच पोहोचवला आहे. आता माझे बुकिंग २५ दिवसांत होईल.”
काळ्या रंगाचा सिलिंडर घ्यावा लागला
नोएडा सेक्टर १० मध्ये राहणारी सुनीता घरगुती काम करते.
कनेक्शन त्याच्या नावावर नाही. तो दर १००० रुपये भरल्यावर सिलिंडर मिळवत असे. दोन दिवसांपूर्वीच पेट्रोल संपले, म्हणून त्याला २००० रुपयांना सिलिंडर खरेदी करावा लागला. मला दोन लहान मुले आहेत, आणि मला पेट्रोलशिवाय राहता येत नाही, आणि मी ज्या झोपडपट्टीत राहतो तिथे स्टोव्ह नाही, मग मी काय करू शकतो? मला २००० रुपये द्यावे लागले.
४०० रुपये किलो दराने गॅस भरला जात आहे.
बंगालमधील पुरुलियाहून नुकतीच आलेली आणि अपराजिताची शेजारीण बनलेली निशा म्हणते,
तिच्याकडे एक छोटा सिलेंडर आहे. ती आधी तो ३०० रुपयांना भरून घ्यायची, पण आता तो ४०० रुपये किलोला येतो. अशा परिस्थितीत, ती घरी एक जेवण बनवते आणि दुसरे जेवण रस्त्यावरील विक्रेत्याकडून मागवते, कारण बाहेरचे जेवण गॅस भरण्यापेक्षा स्वस्त आहे. जर सध्याची परिस्थिती अशीच राहिली, तर तिला रस्त्यावरील विक्रेत्यांकडे अन्न मिळणार नाही किंवा तिथेही ते महाग होईल. एक दीर्घ श्वास घेत ती म्हणते, “मला माहित नाही काय होईल. सध्या, माझ्याकडे परत जाण्यासाठी पुरेसे पैसेही नाहीत.”
दुकानदारांनी जेवणाचा मेनू बदलला
व्यावसायिक गॅस सिलिंडरचा पुरवठा थांबवण्यात आला आहे. (Gas Crisis) या परिस्थितीत अनेक दुकानदारांनी त्यांच्या जेवणाच्या मेनूमध्ये बदल केले आहेत. मूळचा बस्तीचा रहिवासी असलेला चंदू गेल्या वर्षभरापासून राजनगरमध्ये एका गाडीवर छोले भटुरे विकत आहे. शुक्रवारी जेव्हा ग्राहक नेहमीप्रमाणे छोले भटुरे खाण्यासाठी त्याच्या दुकानात आले तेव्हा त्यांना मेनू बदलल्याचे आढळले. छोले भटुरेऐवजी आता प्लेटमध्ये डाळ-भात आणि नानचा समावेश होता.
विचारले असता, चंदूने सांगितले की व्यावसायिक सिलिंडर उपलब्ध नाहीत. भटुरे बनवण्यासाठी गॅस आवश्यक होता. म्हणून, त्याने घरून शिजवलेले डाळ, तांदूळ आणि भाज्या आणल्या आणि त्याच्या दुकानात तंदूर बसवला. तो तंदुरी रोटी आणि नान बनवू शकतो आणि डाळ आणि भाज्या देखील गरम करू शकतो. जर तो तसे करत नसेल, तर या संकटामुळे व्यवसाय ठप्प होईल आणि वर्षानुवर्षे दररोज येथे येणारे ग्राहक उपाशी परततील.
गॅस एजन्सीच्या लोकांना काय म्हणायचे आहे?
दिल्लीतील मांडवली येथील इंडेन गॅस एजन्सीमध्ये काम करणारे प्रमोद मिश्रा म्हणाले की, गेल्या तीन दिवसांपासून येथे अचानक गर्दी जमू लागली आहे. लोक भांडत आहेत आणि ओरडत आहेत. काही लोक बुकिंग करू शकत नाहीत, तर काही लोक बुकिंग न करता रांगेत उभे आहेत.
निषेध करणाऱ्यांपैकी बहुतेक जण असे आहेत ज्यांना वारंवार केवायसी पूर्ण करण्याची आठवण करून देण्यात आली होती, परंतु त्यांनी तसे केले नाही आणि आता ते गॅस सिलिंडर बुक करू शकत नाहीत. परिस्थिती इतकी गंभीर झाली आहे की आम्हाला सिलिंडर पुरवणे कठीण झाले आहे.
दिल्ली उच्च न्यायालयाच्या कॅन्टीनने मुख्य मार्ग बंद केला
दिल्ली उच्च न्यायालयाच्या कॅन्टीनमध्ये काही काळासाठी मुख्य कोर्सेसमध्ये जेवण मिळणार नाही यावरून गॅसच्या कमतरतेचा अंदाज येतो. कॅन्टीन व्यवस्थापनाने एक नोटीस लावली आहे ज्यामध्ये म्हटले आहे की, “एलपीजीच्या कमतरतेमुळे स्वयंपाक करणे अशक्य झाले आहे.”
त्यामुळे काही काळासाठी मुख्य जेवण तयार होणार नाही. कॅन्टीन व्यवस्थापनाने असेही सांगितले की गॅस पुरवठा कधी सुरू होईल याबद्दल त्यांच्याकडे कोणतीही स्पष्ट माहिती नाही. गॅस पुरवठा पूर्ववत होताच स्वयंपाक पुन्हा सुरू होईल.
चहा आणि ब्रेड महाग झाले?
व्यावसायिक गॅस सिलिंडर पुरवठ्यात व्यत्यय आल्याने नॉलेज पार्कमधील कॅफे, हॉटेल्स आणि वसतिगृहांचे कामकाज थांबले आहे. ५० पैकी ४५ कॅफे आणि लहान हॉटेल्स बंद झाली आहेत. फास्ट फूड आणि फ्लॅटब्रेड महाग झाले आहेत.
ग्रेटर नोएडामध्ये १०० हून अधिक महाविद्यालयांमध्ये २५०,००० हून अधिक विद्यार्थी शिक्षण घेत आहेत. यातील ७०,००० हून अधिक विद्यार्थी खाजगी वसतिगृहे आणि पदव्युत्तर निवासस्थानांमध्ये राहतात. त्यापैकी बहुतेक जण जेवणासाठी जवळच्या कॅफे आणि लहान हॉटेल्सवर अवलंबून असतात.
परिणामी, या विद्यार्थ्यांना खाण्यापिण्याच्या वस्तू मिळविण्यात अडचणी येत आहेत. नोएडामधील फिल्म सिटीभोवती फूड स्टॉलची संख्या कमी झाली आहे, तर चहाची किंमत, जी पूर्वी १० रुपये होती, ती २० रुपयांपर्यंत वाढली आहे.
गॅस एजन्सीजवर लांब रांगा का दिसतात?
1. पॅनिक बुकिंग आणि अफवा
युद्धाच्या बातम्यांदरम्यान, लोक पुरवठा कमी होण्याच्या शक्यतेबद्दल चिंतेत आहेत. सोशल मीडियावर याबद्दल अफवांचा वर्षाव होत आहे. यामुळे ज्यांना सिलिंडरची आवश्यकता नाही त्यांनाही घाबरून गॅस स्टेशनवर सिलिंडर घेण्यासाठी धाव घ्यावी लागत आहे, परिणामी सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत गॅस स्टेशनवर लांब रांगा लागतात.
2. सहा दिवसांत तीन वेळा नियम बदलले
पॅनिक बुकिंग, साठेबाजी आणि पुरवठ्यावरील दबाव वाढला. यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी, सरकारने बुकिंगमधील अंतर सहा दिवसांच्या अंतराने दिवसातून तीन वेळा वाढवले.
- 6 मार्च रोजी, एलपीजी गॅस सिलिंडर बुकिंगसाठी लॉक-इन कालावधी २१ दिवसांपर्यंत वाढवण्यात आला.
- 9 मार्च रोजी, शहरी भागात सिलिंडर बुकिंगसाठी लॉक-इन कालावधी २५ दिवसांपर्यंत वाढवण्यात आला.
- 12 मार्च रोजी ग्रामीण भागात सिलिंडर बुकिंगसाठीचे अंतर ४५ दिवसांपर्यंत वाढवण्यात आले.
3. घरपोच डिलिव्हरी थांबली आणि काळाबाजार वाढला.
दिल्ली-एनसीआरमधील अनेक भागात घरपोच डिलिव्हरी बंद केल्याबद्दल तक्रारी येत आहेत. असा आरोप आहे की सिलिंडर २००० ते ४,५०० रुपयांपर्यंत बेकायदेशीर किमतीत विकले जात आहेत.
4. जागतिक तणावाचा परिणाम
मध्य पूर्वेतील सुरू असलेल्या युद्धामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या एलपीजी आयातीवर परिणाम झाला आहे. भारत आपल्या इंधनाच्या गरजांपैकी ६० टक्के भाग तेथून मिळवतो, ज्यामुळे पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली आहे.
5. रमजान – लग्नांमुळे उपभोग वाढतो
रमजान महिना आणि लग्नसराईचा हंगाम सुरू आहे आणि त्यामुळे सामान्य वेळेच्या तुलनेत गॅसची मागणी २० टक्क्यांनी वाढली आहे.
तथापि, १३ मार्च हा या महिन्यातील लग्नासाठी शेवटचा शुभ मुहूर्त आहे. त्यानंतर, लग्ने सुमारे एक महिना थांबतील. दरम्यान, २१ मार्च रोजी ईद-उल-फित्र साजरी केली जाईल. एलपीजी डीलर्स म्हणतात की या वेळेनंतर गॅसची मागणी कमी होण्याची अपेक्षा आहे.